Bor Yağı Neden Pas Yapar? Pas Oluşumu Nasıl Önlenir?

Bor yağı kaynaklı paslanma, işlenmiş metal yüzeylerin üzerinde veya makine aksamlarında, işlemden kısa süre sonra ortaya çıkan oksidasyon belirtileridir. Bu durum, bor yağının metal yüzeyinde oluşturması gereken koruyucu film tabakasının işlevini yitirdiğini gösterir.

Paslanma, yüzey kalitesini düşürmenin yanı sıra, hassas ölçülerin bozulmasına ve makine parçalarının ömrünün kısalmasına neden olur. Sorunun kaynağı genellikle yağın kendisinden ziyade, yağın içinde bulunduğu ortamın ve bakım süreçlerinin yönetimidir.

Paslanma Süreci Nasıl İşler?

Metal yüzeyler, bor yağı emülsiyonu ile temas ettiğinde, yağın içindeki korozyon inhibitörleri yüzeye tutunarak oksijen ve nemin metalle temasını keser. Eğer bu inhibitörler etkisizleşirse, metal yüzey hızla oksijenle tepkimeye girerek paslanmaya başlar.

Bu süreç, özellikle yüksek nemli ortamlarda ve düşük konsantrasyonlu yağ karışımlarında çok daha hızlı ilerler.

• Yüzeyde renk değişimi ve matlaşma.
• İşlenmiş parçaların üzerinde kahverengi veya turuncu lekeler.
• Makine tablasında ve kızaklarda biriken pas tortuları.

Normal bir bor yağı kullanımı, metal yüzeyin işlem sonrası temiz ve parlak kalmasını sağlar. Eğer parçalar işlemden hemen sonra paslanıyorsa, bu durum sistemde bir arıza veya yanlış uygulama olduğunun kesin kanıtıdır.

Arıza ayrımı yaparken, paslanmanın lokal mi yoksa genel mi olduğuna bakılmalıdır. Lokal paslanma genellikle belirli bir parçada veya makine bölgesinde yoğunlaşırken, genel paslanma tüm sistemin kimyasal dengesinin bozulduğuna işaret eder.

Sistemsel Kontrol

Sistemin genelinde paslanma varsa, yağın konsantrasyonu veya pH değeri kontrol edilmelidir. Eğer sadece belirli bir parça grubunda paslanma oluyorsa, o parçaların malzeme yapısı veya işlem sonrası yıkama süreçleri incelenmelidir.

• Konsantrasyon ölçümü (Refraktometre ile).
• pH seviyesinin 8.5-9.5 aralığında olup olmadığının kontrolü.
• Yağın kokusu ve rengindeki değişimler.

Bor yağının pas yapmasının en yaygın nedeni, yağın su ile yanlış oranda karıştırılmasıdır. Düşük konsantrasyon, korozyon inhibitörlerinin yetersiz kalmasına neden olur.

Ayrıca, sistemde biriken talaşlar ve yabancı yağlar, bor yağının kimyasal yapısını bozarak paslanmayı tetikleyen bakterilerin üremesine zemin hazırlar.

Kimyasal Dengesizlik

Yağın pH değerinin düşmesi, korozyon koruma özelliğini doğrudan yok eder. pH değerinin 8’in altına düşmesi, sistemin paslanmaya karşı savunmasız kaldığını gösterir.

• Yanlış su sertliği (Sert su, emülsiyonu bozar).
• Düşük konsantrasyon oranı.
• Bakteriyel kirlenme.

Mekanik sistemlerdeki sızıntılar, bor yağının içine karışan hidrolik yağlar veya kızak yağları, emülsiyonun yapısını bozar. Bu yabancı yağlar, bor yağının metal yüzeyine tutunmasını engeller.

Ayrıca, sistemdeki yetersiz sirkülasyon, yağın durgun bölgelerde bozulmasına ve paslanma odaklarının oluşmasına neden olur.

Sirkülasyon Sorunları

Durgun bölgelerde biriken talaşlar, yağın oksijenle temasını artırarak bakteriyel üremeyi hızlandırır ve bu bölgelerde paslanma kaçınılmaz hale gelir.

• Hidrolik yağ sızıntıları.
• Yetersiz sirkülasyon ve durgun bölgeler.
• Talaş birikimi.

Doğrudan paslanma ile ilişkili olmasa da, sistemdeki elektriksel kaçaklar veya topraklama sorunları, metal yüzeylerde elektro-kimyasal korozyonu tetikleyebilir.

Özellikle hassas elektronik kontrol ünitelerinin bulunduğu makinelerde, soğutma sıvısının elektriksel iletkenliğinin artması, dolaylı yoldan korozyon süreçlerini etkileyebilir.

İletkenlik Faktörü

Soğutma sıvısının iletkenliğinin çok yüksek olması, metal yüzeylerdeki iyonik hareketliliği artırarak korozyonu hızlandırabilir.

• Topraklama hataları.
• Yüksek iletkenlik değerleri.

İşlem sonrası parçaların ıslak bırakılması, paslanmanın en hızlı gerçekleştiği durumdur. Parçalar, bor yağından çıkarıldıktan sonra uygun şekilde kurutulmalı veya koruyucu bir tabaka ile kaplanmalıdır.

Ayrıca, kullanılan suyun kalitesi çok önemlidir. Klorür veya sülfat içeren sular, bor yağının korozyon önleyici etkisini nötralize eder.

Su Kalitesi

Sert su, bor yağındaki emülgatörleri çökelterek yağın ayrışmasına neden olur. Bu ayrışma, metal yüzeyde koruyucu tabaka oluşumunu engeller.

• Yüksek klorür içeriği.
• İşlem sonrası yetersiz kurutma.
• Yanlış su sertliği.

Paslanma başlamadan önce sistem size bazı sinyaller verir. Bu sinyalleri erken fark etmek, büyük bir paslanma sorununu önleyebilir.

Yağın renginin süt beyazından griye veya kahverengiye dönmesi, sistemin bozulmaya başladığının en önemli işaretidir.

Gözlemleme

Yağın yüzeyinde oluşan yağ tabakası veya kötü koku, bakteriyel üremenin başladığını ve korozyon korumasının azaldığını gösterir.

• Yağ renginde matlaşma.
• Kötü koku (Çürük yumurta kokusu).
• Yüzeyde köpüklenme.

Paslanma sorunuyla karşılaştığınızda izlemeniz gereken sistematik bir teşhis süreci vardır. İlk adım, yağın konsantrasyonunu refraktometre ile ölçmektir.

Ardından pH değeri kontrol edilmeli ve sistemdeki yabancı yağ miktarı gözlemlenmelidir. Bu veriler, sorunun kaynağını net bir şekilde ortaya koyacaktır.

Adım Adım Teşhis

Ölçüm sonuçlarını üreticinin teknik verileriyle karşılaştırın. Eğer değerler normal aralıktaysa, sorun su kalitesinden veya dış etkenlerden kaynaklanıyor olabilir.

• Refraktometre ile konsantrasyon ölçümü.
• pH kağıdı veya dijital pH metre ile ölçüm.
• Yabancı yağ birikiminin kontrolü.

Sorun tespit edildikten sonra, sistemin temizlenmesi ve yağın yenilenmesi gerekebilir. Eğer kirlilik çok yüksekse, sistem tamamen boşaltılmalı ve dezenfekte edilmelidir.

Temizlik sonrası, doğru konsantrasyonda yeni bor yağı karışımı hazırlanarak sisteme eklenmelidir.

Sistem Yenileme

Sistemi temizlerken, bor yağı üreticisinin önerdiği dezenfektanları kullanın. Temizlik sonrası sistemin tamamen durulandığından emin olun.

• Sistemin boşaltılması.
• Dezenfeksiyon işlemi.
• Yeni karışımın hazırlanması.

Paslanmayı önlemek için sisteme doğrudan saf korozyon inhibitörü eklemek, genellikle geçici bir çözümdür ve yağın kimyasal dengesini daha fazla bozabilir.

Ayrıca, sisteme deterjan veya başka temizlik kimyasalları eklemek, emülsiyonun tamamen bozulmasına ve makine parçalarının zarar görmesine neden olabilir.

Hatalı Uygulamalar

Sisteme rastgele kimyasallar eklemek, bor yağının yağlama özelliğini de yok edebilir. Bu durum, kesici takımların ömrünü kısaltır.

• Kontrolsüz inhibitör ekleme.
• Deterjan kullanımı.
• Yanlış su ile takviye.

Paslanmayı önlemenin en iyi yolu, düzenli bakım ve ölçüm disiplinidir. Haftalık konsantrasyon ve pH ölçümleri, sorunları büyümeden yakalamanızı sağlar.

Ayrıca, sistemdeki talaşları düzenli olarak temizlemek ve yabancı yağları yüzeyden almak, yağın ömrünü uzatır.

Düzenli Bakım

Bakım çizelgesi oluşturun ve bu çizelgeye sadık kalın. Düzenli ölçüm, sistemin her zaman koruma altında kalmasını sağlar.

• Haftalık ölçüm disiplini.
• Talaş temizliği.
• Yabancı yağ sıyırıcı kullanımı.

Bor yağı yönetimi, bir mühendislik disiplini gerektirir. Yağın ömrünü uzatmak için su kalitesini iyileştirmek (gerekirse ters ozmoz cihazı kullanmak) en etkili yöntemdir.

Ayrıca, sistemin sirkülasyon pompalarının verimliliğini kontrol etmek, durgun bölgelerin oluşmasını engeller.

İleri Bakım

Su kalitesini iyileştirmek, bor yağının performansını %30’a kadar artırabilir ve paslanma riskini minimize eder.

• Su arıtma sistemleri.
• Pompa verimlilik kontrolleri.
• Yağ ömrü takibi.

Eğer paslanma, işlenen parçaların toleranslarını bozacak seviyeye geldiyse veya makine kızaklarında gözle görülür paslanma başladıysa, sistem acilen durdurulmalıdır.

Bu aşamada çalışmaya devam etmek, makineye kalıcı hasar verir ve maliyetleri katlar.

Kritik Eşik

Paslanma, makine parçalarının yüzey pürüzlülüğünü artırarak sürtünmeyi yükseltir. Bu durum, motorların zorlanmasına ve enerji kaybına neden olur.

• Kızaklarda paslanma.
• Parça tolerans kaybı.
• Sistemde aşırı koku ve kirlilik.

Bor yağı kullanımıyla ilgili en sık sorulan soruları ve teknik yanıtlarını aşağıda bulabilirsiniz.

Bu yanıtlar, genel imalat standartlarına dayanmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Bor yağı pas yapar mı? Doğru konsantrasyonda ve temiz bir sistemde bor yağı pas yapmaz, aksine korur. Paslanma, sistemin bozulduğunun işaretidir.

pH değeri neden düşer? Bakteri üremesi ve dış kirlilikler pH değerini düşürür.

• Bor yağı konsantrasyonu nasıl ölçülür?
• Paslanma durumunda ne yapılmalı?
• Su kalitesi paslanmayı etkiler mi?